Zorgmijding is eigenlijk maar een heel lelijk woord. Met het woord zorgmijding lijkt het alsof een cliënt bewust noodzakelijke zorg ontwijkt of weigert. Alsof iemand iets verkeerd doet. Maar is dat wel zo? Of hebben we het soms gewoon over iemand die zijn eigen regie wil behouden?
Als wijkverpleegkundige kom je regelmatig situaties tegen waarin een cliënt andere keuzes maakt dan jij zelf zou maken. Misschien wil iemand niet douchen. Misschien weigert iemand zijn medicatie. Misschien kiest iemand ervoor om risico’s te accepteren die jij liever zou voorkomen.
Maar moeten we dan direct spreken van zorgmijding? Of kijken we vooral naar wat wij belangrijk vinden en vanuit onze eigen normen en waarden?
Als jij niet meer wil douchen, vind je het dan ook fijn dat de wijkverpleging komt om jou te ‘stimuleren’ of vind je het dan bemoeials?
Want laten we eerlijk zijn: als zorgverleners willen we graag helpen vanuit ons zorghart. We zien risico’s, signaleren problemen en zoeken oplossingen. Familie doet vaak precies hetzelfde. Vanuit betrokkenheid en goede bedoelingen ontstaat al snel de wens om meer ondersteuning in te zetten.
Wat wil de cliënt zelf?
Dat is misschien wel de belangrijkste vraag van allemaal.
Binnen de wijkverpleging staat eigen regie centraal. Dat betekent dat mensen keuzes mogen maken die wij zelf misschien niet zouden maken. Ook wanneer daar risico’s aan verbonden zijn.
- De vraag is daarom niet altijd of een keuze verstandig is.
- De vraag is vaak of de cliënt de gevolgen van die keuze begrijpt.
Snapt iemand de uitleg die je geeft? Begrijpt iemand de risico’s? Kan iemand de gevolgen overzien? En kiest iemand vervolgens nog steeds bewust voor die manier van leven? Waarom zouden we die keuze dan niet accepteren?
Tegelijkertijd zijn er ook grenzen
Wanneer wordt een risico een gevaar voor de gezondheid? Wanneer is sprake van medisch noodzakelijke zorg? Wanneer ontstaat ernstig nadeel? En wanneer komen begrippen als wilsbekwaamheid, onbegrepen gedrag of de Wet zorg en dwang in beeld?
Juist daar ontstaat het spanningsveld waar veel wijkverpleegkundigen dagelijks mee te maken hebben.
In dit artikel kijken we naar de dunne scheidslijn tussen eigen regie, zorgmijding, professionele verantwoordelijkheid en het voorkomen van ernstig nadeel.
Wil je meer weten?
Volg dan onze training over zorgmijding.
